PL EN JA

Jakie są założenia dotyczące dobrostanu zwierząt w Polsce?

Gospodarstwa rolne w Polsce utrzymujące bydło zapewniają zwierzętom dobrostan,  między innymi poprzez zapewnienie wolności od:

  • głodu, pragnienia i niedożywienia – zagwarantowany dostęp do dostatecznej ilości pełnowartościowej i zbilansowanej paszy oraz świeżej wody, które dobrze wypływają fizyczną kondycję zwierząt;
  • urazów psychicznych i bólu – zagwarantowany dostęp do budynków inwentarskich, które zapewniają odpowiednie warunki bytowania i schronienie;
  • bólu, ran i chorób – zagwarantowane warunki bytowania, które korzystnie wpływają na zdrowie zwierząt, a w przypadku pogorszenia zdrowotnej kondycji mają zapewnioną odpowiednią opiekę weterynaryjną;
  • wyrażania naturalnego zachowania poprzez zapewnienie odpowiedniej przestrzeni, warunków i towarzystwa innych zwierząt tego samego gatunku – bydło jest utrzymywane w stadach, a budynki inwentarskie zapewniają zwierzętom odpowiednią powierzchnię bytową;
  • strachu i stresu poprzez zapewnienie opieki i traktowanie – bydło jest utrzymywane w warunkach, które gwarantują zwierzętom poczucie bezpieczeństwa.

 

Wolności te są absolutną podstawą funkcjonowania dobrostanu zwierząt w Unii Europejskiej. Aby prawo to było respektowane, w UE funkcjonuje tzw. zasada cross-compliance (wymogi wzajemnej zgodności), w wyniku której każdy rolnik funkcjonujący na terenie Unii musi spełnić co najmniej te same standardy, co te nakładane przez legislację Unii. Dzięki temu, UE posiada jeden z najwyższych standardów dobrostanu produkcji zwierzęcej na świecie.

Realizacja tych pięciu  wolności opiera się na wielu instrumentach restrykcyjnej kontroli. Nie ma w niej miejsca dla odstępstw od dobrostanu, którego poziom przyjęto dla całego wspólnego rynku. Potwierdzeniem skuteczności tego systemu są kontrole Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, który po przeprowadzeniu wszechstronnych, kompleksowych audytów organów kontroli dobrostanu zwierząt w krajach Unii, nie tylko nie stwierdził istotnych nieprawidłowości, ale również docenił szereg nowych inicjatyw.

 

Źródło: https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR18_31/SR_ANIMAL_WELFARE_PL.pdf

Linki do programów obowiązujących od 2020 roku, tekst po polsku:

https://www.gov.pl/web/arimr/dzialanie-14-dobrostan-zwierzat—kampania-2021-r

https://www.gov.pl/web/arimr/ogolne-zasady-przyznawania-platnosci2

https://www.gov.pl/web/arimr/stawki-platnosci8

https://www.gov.pl/web/arimr/informacje—wariant-23-dobrostan-krow-mamek2

Dobrostan zwierząt PROW 2014-2020

W Polsce po raz pierwszy w 2020 r. w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 uruchomione zostało działanie Dobrostan zwierząt. Działanie to polega na rekompensowaniu rolnikowi kosztów związanych z utrzymywaniem zwierząt z zastosowaniem podwyższonych standardów dobrostanu zwierząt, czyli wykraczających ponad obowiązkowe normy wynikające z powszechnie obowiązującego prawa. W 2020 r. o wsparcie finansowe w ramach działania Dobrostan zwierząt PROW 2014-2020 mogli ubiegać się rolnicy utrzymujący w warunkach podwyższonego dobrostanu krowy mamki, a także krowy mleczne oraz świnie (lochy i tuczniki), a od 2021 r. również rolnicy utrzymujący owce.

Nabór wniosków o przyznanie płatności dobrostanowych prowadzony jest łącznie z naborem wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności obszarowych PROW 2014-2020, czyli co do zasady w terminie 15 marca-15 maja.

Zobowiązania w ramach działania są realizowane 1 rok, z możliwością kontynuacji w kolejnych latach.

W ramach działania Dobrostan zwierząt PROW 2014-2020 w odniesieniu do krów mamek realizowany jest w ramach Pakietu 2. Dobrostan krów: wariant 2.3. Dobrostan krów mamek.  Realizacja wariantu polega na zapewnieniu krowom mamkom, cielętom, jałówkom i opasom do 300 kg:

  1. poza sezonem wegetacyjnym – dostępu do środowiska zewnętrznego na powierzchni zwiększonej o co najmniej 20% w stosunku do minimalnej powierzchni, wymaganej na podstawie obowiązujących przepisów dotyczących utrzymania bydła w systemie otwartym;
  2. a w sezonie wegetacyjnym – co najmniej 140 dni wypasu (during the growing season has at least 140 days of grazing period).

Stawka płatności do krowy mamki: 329 zł/szt. Rocznie. W 2021 r. z programu skorzystało prawie 50 000 gospodarstw utrzymujących bydło.

Projekt Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027

Obecnie obowiązujący program dot. dobrostanu zwierząt będzie kontynuowany w innej formie finansowania, warunki pozostaną takie same a wsparcie finansowe zaplanowano na podobną kwotę.

https://www.gov.pl/web/wprpo2020/plan-strategiczny-dla-wpr-na-lata-2023-2027-wersja-40–przyjety-przez-rade-ministrow

Z czego wynika jakość mięsa produkowanego w Polsce?

Jakość mięsa produkowanego w Unii Europejskiej, w tym także w Polsce,  wynika z wysokich standardów produkcji i dobrostanu zwierząt, ograniczenia wykorzystywania antybiotyków, zakazu używania hormonów wzrostu w produkcji mięsa oraz zakazu użytkowania hormonów i antybiotyków w paszy. Nie bez znaczenia jest też duża transparentność produkcji mięsa, zgodna z zasadą „od pola do stołu”.

Niezależnie od rejonu Unii Europejskiej, wszędzie jest utrzymywany wysoki standard norm i procedur – w ramach wymogów cross-compliance (wzajemnej zgodności) każdy rolnik w Unii Europejskiej musi produkować żywność wedle ściśle określonych regulacji wynikających z odpowiednich aktów prawnych. W ramach tych regulacji, każdy rolnik zajmujący się produkcją zwierzęcą w UE jest zobligowany do:

  • utrzymywania zwierząt w warunkach niepowodujących urazów i ich cierpienia;
  • zagwarantowania, że zwierzęta są pod opieką dostatecznej liczby personelu posiadającego odpowiednie kompetencje i kwalifikacje zawodowe;
  • zapewnienia właściwego oświetlenia, dopasowanego do potrzeb zwierząt;
  • otoczenia chorych zwierząt właściwą opieką i wezwania pomocy weterynarza, kiedy sytuacja tego wymaga;
  • dokładnego udokumentowania całej produkcji i przemieszczania zwierząt;
  • zapewnienia ochrony przed warunkami atmosferycznymi;
  • zadbania o to, aby osoby opiekujące się zwierzętami nie zadawały im bólu.

Ile liczy pogłowie bydła w Polsce? Ile żywca wołowego wyprodukowano w Polsce w 2021 roku?

Pogłowie bydła w grudniu 2021 r. liczyło 6371,5 tys. sztuk, i było wyższe o 1,5% r/r. Największy wzrost pogłowia wystąpił w grupie bydła w wieku 1-2 lat życia i wyniósł 6,1%. W strukturze stada największa zmiana dotyczyła udziału krów – spadek o 2,2 p. proc. w stosunku do grudnia 2020 r. Pogłowie cieląt poniżej 1 roku wzrosło w porównaniu do stanu pogłowia w grudniu 2020 r. o 3,8%, do poziomu 1800,1 tys. sztuk. Stado młodego bydła w wieku 1-2 lat powiększyło się r/r o 6,1% i osiągnęło poziom 1909,4 tys. sztuk. Pogłowie krów spadło w porównaniu z grudniem 2020 r. o ponad 102 tys. sztuk (o 4,3%) do poziomu 2289,0 tys. sztuk.

 

W I półroczu 2021 r. produkcja żywca wołowego wyniosła 590 tys. ton i była o 9,9% większa niż rok wcześniej. Skup bydła, który w I półroczu 2020 r. wyniósł 375 tys. ton był o 1,3% większy niż w I półroczu 2019 r. Udział skupu w produkcji pozostał na poziomie 72%, podobnie jak udział sprzedaży bezpośredniej (24%) i samozaopatrzenia (4%). W II półroczu 2021 r. produkcja żywca wołowego wyniosła ok. 565 tys. ton (roczny spadek o ok. 2,0%), a w całym 2021 r. 1 155 tys. ton (roczny wzrost o ok. 6,0%).

Jakie ilości produktów rolno-spożywczych eksportuje Polska? Ile z nich stanowi wołowina?

W 2021 r. przychody uzyskane ze sprzedaży zagranicznej polskiego mięsa, przetworów mięsnych i żywca były o 9% wyższe niż rok wcześniej i wyniosły 7 mld euro. Stanowiły one 19% wartości całego polskiego eksportu produktów rolno-spożywczych. Eksport mięsa wołowego stanowił 23% eksportu (1,6 mld euro).

 

Udział Polski w światowej produkcji wołowiny wynosi ok. 0,8%. Dominująca część krajowej produkcji jest kierowana na eksport; ma większy udział w światowym eksporcie (ok. 4,0%).

Jakie są cele WPR (Wspólnej Polityki Rolnej UE)?

Celem nowej WPR jest zrównoważony rozwój unijnego rolnictwa, które jest systemem gospodarowania umożliwiającym odpowiedni poziom produkcji przy zachowaniu bezpieczeństwa żywnościowego i ekologicznego. Praktyki zrównoważonego rolnictwa obejmują:

  • płodozmian roślin i stosowanie nawozów organicznych, które utrzymują żyzność gleby oraz ograniczają ryzyko skażenia wody chemicznymi środkami;
  • ochronę roślin, która nie jest szkodliwa dla środowiska naturalnego
    i zdrowia konsumentów:

    • technologie rolnictwa precyzyjnego i zintegrowana produkcja,
    • stosowanie odmian odpornych na choroby i szkodniki
    • przestrzeganie terminów agrotechnicznych,
    • biologiczna ochrona roślin;
  • bezpieczną dla środowiska gospodarkę nawozami naturalnymi;
  • ekologiczną produkcję i przetwórstwo surowców rolnych.

Chów bydła mięsnego w Polsce charakteryzuje się dużym potencjałem wdrożenia praktyk zrównoważonej produkcji rolnej i modelu gospodarowania
w obiegu zamkniętym. Produkcja żywca wołowego jest prowadzona z wykorzystaniem własnych pasz objętościowych i treściwych, a przemysłowe dodatki paszowe stanowią tylko uzupełnienie dawek żywieniowych.

Gospodarstwa rolne produkują własne pasze z wykorzystaniem nawozów naturalnych pozyskiwanych w chowie bydła, a nawożenie mineralne stanowi tylko uzupełnienie systemu nawożenia. Urządzenia do składowania i aplikacji nawozów naturalnych zapewniają ochronę wód gruntowych oraz umożliwiają redukcję emisji metanu. Uprawa roślin paszowych charakteryzuje znacznie niższym zużyciem środków ochrony roślin niż intensywna towarowa produkcja roślinna. Chów bydła mięsnego należy do ekstensywnych kierunków produkcji zwierzęcej i generuje małe zapotrzebowanie na środki przeciwdrobnoustrojowe.

Jak w polskim przemyśle mięsa wołowego wprowadzane są unijne Cele Zrównoważonego Rozwoju?

Celem nowej WPR jest zrównoważony rozwój unijnego rolnictwa, które jest systemem gospodarowania umożliwiającym odpowiedni poziom produkcji przy zachowaniu bezpieczeństwa żywnościowego i ekologicznego. Praktyki zrównoważonego rolnictwa obejmują:

  • płodozmian roślin i stosowanie nawozów organicznych, które utrzymują żyzność gleby oraz ograniczają ryzyko skażenia wody chemicznymi środkami;
  • ochronę roślin, która nie jest szkodliwa dla środowiska naturalnego i zdrowia konsumentów:
  • technologie rolnictwa precyzyjnego i zintegrowana produkcja,
  • stosowanie odmian odpornych na choroby i szkodniki
  • przestrzeganie terminów agrotechnicznych,
  • biologiczna ochrona roślin;
  • bezpieczną dla środowiska gospodarkę nawozami naturalnymi;
  • ekologiczną produkcję i przetwórstwo surowców rolnych.

Chów bydła mięsnego w Polsce charakteryzuje się dużym potencjałem wdrożenia praktyk zrównoważonej produkcji rolnej i modelu gospodarowania  w obiegu zamkniętym. Produkcja żywca wołowego jest prowadzona z wykorzystaniem własnych pasz objętościowych i treściwych, a przemysłowe dodatki paszowe stanowią tylko uzupełnienie dawek żywieniowych. Gospodarstwa rolne produkują własne pasze z wykorzystaniem nawozów naturalnych pozyskiwanych  w chowie bydła, a nawożenie mineralne stanowi tylko uzupełnienie systemu nawożenia. Urządzenia do składowania i aplikacji nawozów naturalnych zapewniają ochronę wód gruntowych oraz umożliwiają redukcję emisji metanu. Uprawa roślin paszowych charakteryzuje się znacznie niższym zużyciem środków ochrony roślin niż intensywna towarowa produkcja roślinna. Chów bydła mięsnego należy do ekstensywnych kierunków produkcji zwierzęcej i generuje małe zapotrzebowanie na środki przeciwdrobnoustrojowe.

Jak w Polsce realizuje się cele redukcji emisji gazów cieplarnianych, w tym metanu? Czy wykorzystuje się do tego specjalne rodzaje pasz?

Cele nowej WPR w zakresie ochrony środowiska zakładają zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w krajowym rolnictwie o ok. 30%. Chów bydła charakteryzuje się relatywnie wysokimi wartościami śladu węglowego i w związku z tym krajowe gospodarstwa rolne prowadzą działania dostosowawcze w celu redukcji emisji, którą można osiągnąć metodami:

  • żywieniowymi w zakresie poprawy efektywności żywienia:
    • zwiększenie koncentracji energii w dawce pokarmowej;
    • zastąpienie kiszonki z kukurydzy kiszonkami z traw;
    • poprawa jakości trwałych użytków zielonych i wydłużenie okresu pastwiskowania;
    • stosowanie dodatków paszowych: saponina, tanina, jonofory, itp.
  • technologicznymi w zakresie:
    • składowania i aplikacji nawozów naturalnych;
    • stosowanie dodatków, które zmniejszają pH ściółki;
    • filtracja powietrza w budynkach inwentarskich: ozonowanie, jonizacja;
    • produkcja biogazu z nawozów naturalnych;
  • hodowlanymi, które obejmują genetyczne doskonalenie bydła w zakresie:
    • poprawy wykorzystania (konwersji) pasz;
    • doskonalenie ras emitujących mniej metanu.

                        

Czy istnieją jakieś certyfikaty odnoszące się do dobrostanu zwierząt bądź walką ze zmianami klimatycznymi?

Organizowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działanie „Dobrostan zwierząt” wiąże się z dopłatami dla rolników utrzymujących zwierzęta w lepszym standardzie. Działanie funkcjonuje od roku 2020 i było rozszerzone również na lata 2021 i 2022.

 

Działanie to polega na rekompensowaniu rolnikowi kosztów związanych z utrzymywaniem zwierząt z zastosowaniem podwyższonych standardów, czyli wykraczających ponad odpowiednie obowiązkowe normy wynikające z powszechnie obowiązującego prawa. Stanowi ono zachętę do stosowania określonego, nieoptymalnego z punktu widzenia ekonomicznego, systemu produkcji – rolnik stosujący lepsze standardy warunków utrzymania zwierząt uzyskuje płatność wyrównującą jego dochód w stosunku do rolnika stosującego standardy podstawowe.

 

Dobrostan krów:

wariant 2.1. Dobrostan krów mlecznych – wypas,

wariant 2.2. Dobrostan krów mlecznych utrzymywanych grupowo – zwiększona powierzchnia w budynkach,

wariant 2.3. Dobrostan krów mamek – wypasanie bez uwięzi, zapewnienie dostępu do zewnętrznej powierzchni bytowej.

Czy w Polsce przyznaje się białe certyfikaty?

System świadectw efektywności energetycznej tzw. białych certyfikatów oparty jest o zapisy Ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. 2016 poz. 831). Mechanizm pozwala na otrzymanie dodatkowych środków pieniężnych za wykonanie modernizacji służących poprawie efektywności energetycznej skutkujących oszczędnością energii.

 

Białe certyfikaty stanową potwierdzenie ilości zaoszczędzonej energii finalnej wynikającej ze zrealizowania przedsięwzięcia lub przedsięwzięć tego samego rodzaju służących poprawie efektywności energetycznej. Wydawane są wyłącznie dla planowanych (przyszłych) przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej.

 

Oszczędność energii musi być równa bądź większa niż 10 ton oleju ekwiwalentnego średnio w ciągu roku (czyli ponad 116,3 MWh/rok lub 418,68 GJ/rok). Przedsiębiorstwa zużywające co najmniej 100 GWh energii elektrycznej rocznie mogą liczyć na ekwiwalent wsparcia zbliżonego do białych certyfikatów również dla przedsięwzięć już zrealizowanych, pozwala na to tryb określony w art. 15 ustawy o efektywności energetycznej.

Dlaczego spożycie wołowiny per capita wzrasta w Polsce od 2016? W niektórych krajach UE utrzymuje się trend spadkowy w spożyciu mięsa, m.in. z powodu wzrostu popularności weganizmu i wegetarianizmu.

Wzrost spożycia wołowiny utrzymujący się od 2016 roku spowodowany jest głównie spadkiem cen. W Polsce poziom spożycia wołowiny dyktowany jest głównie cenami i średnimi zarobkami. Możliwe, że w przyszłości jednym z tych czynników będzie również popularność weganizmu i wegetarianizmu. Należy zaznaczyć, że spożycie wołowiny w Polsce rośnie, ale jest jednym z najniższych spośród krajów UE, bo wyniosło w 2021 r. około 3,0 kg/osobę/rok.

Czy w Polsce na poziomie ministerialnym realizowana jest jakaś strategia eksportowa mięsa wołowego do Azji?

Ministerstwo Rolnictwa i rozwoju Wsi prowadzi Strategię Promocji Żywności, której celem jest poprawa rozpoznawalności polskiej żywności w i poza granicami kraju, kreacja pozytywnego wizerunku polskiej żywności oraz wzrost jej konkurencyjności na globalnych rynkach. W strategii tej  Japonia została uznana za obiecujący kierunek rozwoju eksportu.

W 2022 Ministerstwo planuje uczestnictwo w targach/wystawach organizowanych w Tokio: Foodex Japan i ISM Japan.

Gdzie można znaleźć listy podmiotów uprawnionych do eksportu wołowiny z Polski do Japonii?

Listę podmiotów można znaleźć tutaj:

https://beeffrompoland.pl/polscy-producenci/